مراسمهاي روز جهاني کودک 1385
يک ارزيابي مختصر
محمد آسنگران
کودکان ضعیف ترین انسانها در جوامع بشری هستند و بیلان کار و قوانین حاکم
بر جوامعی مثل ایران در مورد این عزیزترین انسانها٬ کاملا منفی و در ضدیت
با آن است. روز جهانی کودک فرصت مناسبی است که یکبار همگان به موقعیت این
انسانهای کوچک نگاهی انداخته و با غیض و نفرت به سیستم حاکم بر جهان
موجود تف بیاندازد. طبق آمار سازمان جهانی بهداشت بيش از يك ميليارد نفر
در دنيا با كمتر از يك دلار و ٧/٢ ميليون نفر با كمتر از ٢
دلار در روز زندگی میكنند. طبق همین آمار ٦ ميليون
كودك بر اثر سوء تغذيه و به عبارتی در هر ٦/٣
ثانيه يك كودك بر اثر گرسنگی جان خود را از دست
میدهد.
علاوه بر این میلیونها کودک قربانی فقر و ستم٬ جهل و خرافه و بی تامینی
اقتصادی و اجتماعی هستند و از نعمات زندگی برای یک زندگی با استاندارد
امروزی محروم هستند. این گوشه ای از بیلان نظام حاکم٬ نظام سرمایه داری
است
با وجود تمام پیشرفتها٬ انقلاب انفورماتیک٬ امکان تولید
انبوه٬ مدرنیزاسیون در همه عرصه ها و توان بشر برای فراهم کردن دنیایی
بهتر٬ ما هنوز شاهد گرسنگی٬ بی دارویی٬ و بی مسکنی و محرومیت و فقر تا حد
مرگ مردم و بویژه کودکان در ابعادی میلیونی هستیم. این حقایق تلخ در
دنیای ما برای نظام تولیدی حاکم امری بدیهی و عوارضی "طبیعی" محسوب
میشود. تحمیل این زندگی دردناک به بشر یکی از اهداف حاکمان و صاحبان
سرمایه برای کسب سود و حفظ نظامشان است
اما برای ما قربانیان و ما کمونیستها تغییر این شرایط
وظیفه همین امروزمان است. هنگامی که قطعنامه مراسم روز جهانی کودک در
پارک لاله تهران اعلام میکند دنیای وارونه امروز را باید بر قاعده اش
گذاشت منظور تغییر نظام سرمایه داری و تغییر این مناسبات یا نظم حاکم در
دنیا است. حامیان این نظم جهنمی با سرکوب و تحمیق مردم تمام تلاش خود را
به کار گرفته اند که از سیانت نظم حاکم پاسداری کنند. در جامعه ای که
کودکان خیابانی و کودکان کار و کودکان بی سرپناه و محروم از تحصیل و شادی
بخشی از تصویر آن است٬ باید با تمام قوا به جنگ علیه آن رفت و باید این
دنیا را بر قاعده اش گذاشت
روز جهاني کودک سال ١٣۸۵ در شهرهاي زيادي مراسم و تجمع
برگزار شد. هزاران انسان معترض به بي حقوقي کودکان به خيابان آمدند٬ تجمع
کردند٬ قطعنامه و بيانيه صادر کردند٬ سازماندهي کردند٬ فعالين اين عرصه
ابتکارات بسيار جالب و اجتماعي را به نمايش گذاشتند. با اين وجود آنچه تا
کنون مشاهده ميکنيم٬ تنها گوشه اي از ابراز وجود علني يک جنبش عظيم
برابري طلبانه و انسان گرايانه است. اين تنها نوک کوه يخي است که بر محور
تغيير زندگي انسان و براي رفاه انسان در آن جامعه به ميدان آمده است.
انسان و حقوق انساني در اين جنبش جايگاه کليدي دارد
اين جنبش ريشه هاي تاريخي و سنت قديمي در جنبشهاي سياسي
ايران ندارد. اين يک سنت و حرکت تازه است. مدافعين حقوق کودک ممکن است از
قديم هم اينجا و آنجا تلاشهايي در دفاع از حقوق کودکان کرده باشند. اما
جنبش مدافع حقوق کودک قدمتي به اندازه عمر نسل جدید در صحنه سياست در
ايران دارد. نقطه قدرت اين جنبش هم همين است که اين سنت آغشته به هيچ
پرچم ملي٬ مذهبي و نژادي و جنسي و... نيست. اين جنبش انساني است. بر محور
تغيير زندگي انسان پا به ميدان گذاشته است. هر کس که به قطعنامه ها و
نحوه سازماندهی و مضمون حرکت اخیر به مناسبت روز جهانی کودک در ایران
دقت کند٬ به درست و فورا این حرکت را چپ و ضد سرمایه ارزیابی میکند.
واقعیت هم اين است تاريخأ دفاع از جنبشهاي
اعتراضی رادیکال و دفاع از حقوق کارگران٬ زنان و کلأ دفاع از برابري
واقعي انسانها به چپها و کمونيستها مربوط بوده است. هر کس از کارگر٬ از
آزادي واقعی و از حقوق برابر زن و مرد و برابری انسانها دفاع ميکند بدون
اينکه خود را معرفي کند در اذهان جامعه به درست به ترند چپ٬ سوسیالیسم و
کمونیسم منتسب ميشود. اما در مورد دفاع از حقوق کودکان قدري متفاوت است.
هرچند ميگويند اولين بار در تاريخ بشر ايده کودکستان از کمونيستها و چپها
بوده است و ايجاد اولين کودکستان در تاريخ بشر از اتريش و با فشار
کمونيستها عليه حاکمان وقت صورت گرفته است. اما عرصه دفاع از حقوق کودکان
در اذهان عمومي مثل دفاع از حقوق کارگران مستقيم به کمونيستها وصل نميشد.
حداقل در تاريخ ايران تصويري که از کمونيستها و چپها به جامعه داده شده
است کاري به اين عرصه نداشته اند. اهميتي براي آن قائل نبوده اند٬ و
موقعیت کودکان و مبارزه برای بهبود زندگی کودکان٬ کمتر مورد توجه بوده
است. اکنون هم اين عرصه براي چپ سنتی و کمونیسم بورژوایی از اهميت چنداني
برخوردار نيست چپ سنتي تاريخأ کاري به حقوق کودک
نداشته است. اقدامي و حرکتي حول آن سازمان نداده است. در عرصه دفاع از
حقوق کودک٬ در تاريخ معاصر و از هنگامی که چپ و کمونيسم در ايران مطرح
شده است کاري و اقدامي قابل توجه را شاهد نيستيم. به همين دليل ميگويم
اين جنبش قوي و اجتماعي دفاع از حقوق کودک در ايران که ما شاهد آن هستيم
کاملأ جوان است. عمر آن به قدمت همين نسل خواهان تغيير و در ميدان است.
نسلي که الگوي زندگيش را نه از کورش و داریوش و شاهان ايران میگیرد نه از
زرتشت و محمد و علی و عمر و... بلکه الگوی زندگی برای این نسل٬ زندگی
مردم در مدرنترين کشورهاي جهان و آخرين دستاوردهاي بشر امروزی است
به جرات ميتوان گفت که اين
جنبش نوپا در ايران از خصوصيات و ويژگيهاي اين دوره است. جنبشی جوان و
رادیکال و بدون سنگینی گرایشات عقب مانده و سنتی بر اذهانش٬ به میدان
آمده است تا از دنیا کل سهم خود را بخواهد و این جنبش خوشبختانه در
ایران٬ با کوهی از ادبیات و با فعالیتهای گسترده جریانی و حزبی روبرو است
که برای ایجاد تغییر در زندگی همین امروز مردم و کودکان تلاش میکند.
ملاقات این دو جریان باهم میرود انقلابی را در ایران بسازد که عمیقا ضد
سرمایه داری و برای گذاشتن دنیا بر قاعده درست خود نقش محوری بازی کند.
تحولاتي که چپ ايران در دو دهه قبل از سر گذرانده است تاثير مستقيمي بر
تفکر و تعقل فعالين اين عرصه داشته است. جنبش دفاع از حقوق کودک در ايران
جنبشي است عميقأ ضد سرمايه داري٬ جنبشي برابری طلبانه٬ مدرن و انساني. به
همين دليل اين جنبش بخشي از تصوير امروز چپ و کمونيسم در ايران است.
همچنانکه جنبش علیه مجازات اعدام در ایران تازه و با دیدی عمیقأ انسانی
به مولفه مهمی در سیاست ایران تبدیل شده است. این جنبشها از هم جدا هستند
اما نخی نامرئی آنها را به هم پیوند داده است.
وقتی قطعنامه ها و پیام و نحوه کار و مضمون
حرکتهای امسال در دفاع از حقوق کودک را بررسی میکنم٬ ناخود آگاه چهره
خندان منصور حکمت را مجسم میکنم که میگوید این جنبشی است که از آن حرف
میزدم و این تغییراتی است که میخواستم جامعه به استقبالش برود . همه
تقلای چندین و چند سال این متفکر بزرگ٬ برای سازمان دادن و رهبری کردن و
افق دادن و پیشبرد جنبشی رادیکال و انسانگرا بود که در زندگی مردم و
بطریق اولی کودکان در همین امروز منشاء اثر باشد. برگزاری مراسمهای روز
کودک در ایران یک واقعه بسیار مهم و یک نقطه عطف در جنبش انقلابی مردم
علیه جمهوری اسلامی و در دفاع از حقوق انسانی بود
اگر تصوير بالا را در خطوط عمومي بپذيريم به اين نتيجه ميرسيم که عليرغم
جوان بودن اين حرکت٬ اکنون این جنبش کل جامعه را متوجه خود کرده است.
امسال اعتراض به ستم کشي و بي حقوقي کودکان در ايران وارد فاز جديدي شده
است. مراسمهاي روز جهاني کودک و جنبش مدافع حقوق کودک توده اي تر از
هميشه و راديکالتر از قبل به ميدان آمده است. اين يک پيشروي مهم در جنبش
سياسي مدرن براي تغيير و تحولات اجتماعی و فرهنگ سياسي بالا به نفع مردم
تحت ستم است. اين جنبش نويد بخش دنياي بهتر براي کودکان و همه انسانهاي
خواهان تغيير است
پروسه حرکت جنبش دفاع از حقوق کودک
از چند سال قبل اين حرکت به شکل توده اي آن از سنندج
آغاز شد. بعد از دو سه سال جنبش دفاع از حقوق کودک به اکثر شهرهاي
کردستان کشيده شد. سازمان دادن مراسمهاي بزرگ به مناسبت روز جهاني کودک و
در ادامه برپايي جشن آدم برفيها و جشن و فستيوال بادکنکها به شکل توده
اي و با شرکت هزاران نفر پروسه پيشروي اين جنبش بود. امسال با درس آموزي
از تجارب چند سال گذشته در تهران و شهرهای ديگر و همزمان در سنندج و
سردشت و برخي از شهرهاي کردستان اين مراسمها برپا شد.
حضور گسترده مردم و کودکان در اين مراسمها عملا حکومت
اسلامي را از تقلا براي سرکوب اين حرکتها باز ميداشت. نحوه سازماندهي
حرکت و مضمون صحبتها و شعارها و قطعنامه ها در نوع خود بي نظير بود. یک
رشته به هم پیوسته همه قطعنامه های صادر شده را به هم وصل میکند و آن
مضمون ضد سرمایه داری آنها است. شعارها٬ پلاکاردها و مضمون بیانیه ها و
قطعنامه ها همگی از یک درد و از یک راه حل حرف میزنند. ریشه همه این
مصایب سرمایه داری و نظام استثمارگر حاکم است و برای رهایی از این وضع
باید دست به ریشه برد. باید بر ویرانه های نظام حاکم یک نظام انسانی٬
مدرن و مرفه سازمان یابد که محور آن بهبود زندگی انسان و تلاش برای یک
دنیای بهتر است. این نظام آلترناتیو چیزی بجز سوسیالیسم بر مبنای لغو
کارمزدی نیست. و قطعنامه ها همگی با ادبیات خاص خود بر این امر تاکید
کرده اند.
نگاهی به تجمعات امسال
تفاوت مراسمهای امسال نسبت به سالهای قبل قابل توجه بود.
علاوه بر مضمون رادیکال سخنرانیها٬ شعارها و قطعنامه ها و بیانیه ها٬
تلاش برای اجتماعی کردن این جنبش اعتراضی امسال قابل توجه بود. بزرگترین
مراسمها در سنندج و تهران برگزار شد.
در تهران به فراخوان انجمن کودکان کار و خیابان در آمفی
تاتر پارک لاله یکی از بزرگترین مراسمها در دفاع از حقوق کودک برپا شد.
بیش از 2000 نفر در این مراسم حضور داشتند. قطعنامه این مراسم یک
ادعانامه و مانیفست جنبش دفاع از حقوق کودک در ایران بود. این مراسم
باشکوه نوید بخش یک جنبش وسیع در دفاع از حقو کودک بود. علیرغم تمام
محدودیتها و مشکلاتی که نیروهای امنیتی و ارگانهای دولتی ایجاد کردند این
مراسم توانست پیام خود را به میلیونها انسان آزادیخواه و مدافع حقوق کودک
برساند.
در سنندج به ابتکار کمیته برگزاری روز جهانی کودک٬ روز
جمعه 14 مهر ماه کارناوال قطار شادی ساز مان داده شد. این کارناوال که با
استقبال وسیع مردم در خیابانها به حرکت در آمد٬ با شعار" یک زندگی شاد٬
ایمن و خلاق حق کودک است" جامعه را بیش از پیش متوجه این امر مهم کرد.
روز یکشنبه 16 مهر ماه همین کمیته در شهر سنندج مراسمی را سازمان داد که
با اسقبال بی نظیری روبرو شد. در این مراسم بیش از چهار هزار نفر شرکت
کردند. در این مراسم بچه ها در گروهای موزیک٬ تاتر٬ و سرود و خواندن شعر
نقش محوری داشتند. علاوه بر این شیث امانی به نمایندگی از جانب کارگران
سنندج و نساجی های "کردستان" و "شاهو٬" یکی از سخنرانان آن بود. در این
مراسم از سیمین چایچی به خاطر تولید شعر و ادبیات کودکان قدردانی شد و
تعداد دیگری از فعالین این عرصه پیام و سخنان خود را در دفاع از حقوق
کودکان و نقد ریشه های این بی حقوقی بیان کردند. قطعنامه ای که در این
مراسم به تصویب رسید بوسیله فایق کیخسروی نماینده کمیته برگزاری روز
جهانی کودک خوانده شد که بعد از آن نیز بیش از 1500 نفر آنرا امضا کردند.
این اقدام یک نمایش پر قدرت از ابراز وجود مردم حق طلب بود. در همین روز
در یکی از سالنهای شهر سنندج مراسم دیگری برپا بود که با شادی و سرور
کودکان مزین شده بود.
در سردشت برای اولین بار مراسم دفاع از حقوق کودک با
استقبال حدود 2000 نفر روبرو شد.
در کامیاران فعالین دفاع از حقوق کودک مراسمی به این
مناسبت برگزار کردند و این روز را به کودکان و همه مدافعین حقوق کودک
تبریک گفتند.
در چندین شهر دیگر ایران این نوع مراسمها برپا شد. دفاع
رهبران کارگری از این حرکت٬ حضور هنرمندان و فعالین مدافع حقوق انسانی و
حضور هزاران نفر در این مراسمها و دفاعشان از این حرکت٬ بیانگر توده ای
بودن این جنبش است.جنبش انساني دفاع از حرمت و حقوق کودکان ميرود در
ايران به يک جنبش عظیم و سراسری تبدیل شود. اين جنبش تغييرات عميقي در
تفکر و برخورد جامعه با کودکان ايجاد خواهد کرد. طبقه کارگر در راس این
حرکت میتواند کل جامعه را به حرکت در آورد. باید به اين جنبش پيوست و
براي پيشروي و پيروزي آن بايد تلاش کرد. رهبران و فعالین کارگری در
ابعادی وسیع و سراسری باید این جنبش را بخشی از جنبش و حرکت خود برای
رهایی انسان بدانند. نقش رهبران و فعالین کارگری برای رهایی جامعه و به
تبع کودکان از قید وبندهای اقتصادی٬ فرهنگی٬ سیاسی موجود تعیین کننده
است.
یک بار دیگر به همه سازماندهندگان اين مراسمها خسته
نباشيد ميگويم و دست همه اين عزيزان را به گرمي مي فشارم.
18 اکتبر 2006
