روز جهانى كتاب كودك

امير توكلى

روز دوم آوريل در دنيا به روز جهانى كتاب كودك اختصاص دارد. نامگذارى اين روز بمناسبت تولد هانس كريستين اندرسن استكه يكى از مهمترين نويسندگان قرن نوزدهم است و داستان هايش به چندين زبان ترجمه شده و ميليونها نفر در سراسر دنيا داستاهايش را خوانده اند.

اين روز معمولا در كشورهاى مختلف با برگزارى نمايشگاههاى كتاب با استقبال وسيع تمام اقشار مردم مواجه ميشود. اما در كشورى مانند ايران به دلايل مختلف روز جهانى كتاب كودك آن جايگاه و آن اهميت را دارا نيست. اين به دليل اين نيست كه مردم ما به كتاب و كتابخوانى كودك بى علاقه هستند بلكه اين معضل مهم زمينه هايى كاملا سياسى دارد و به رژيم اسلامى كاملا مربوط است.

مدتى پيش با يكى از مسئولين كتابخانه اى در شهر استكهلم سوئد صحبت ميكردم، از او سوال كردم كه آمار شما از كتابخوانها و مقدار زمانى كه هر نوجوان و كودك كتاب ميخواند، چيست. آمارى كه او عنوان كرد براى من تعجب آور بود. او گفت كه سالانه هر نفر ٥٥ كتاب از كتابخانه ما قرض ميگيرد. اگر اين تعداد كتاب را تقسيم بر روزهاى سال كنيم تقريبا هر كودك و نوجوان يك كتاب در هفته ميخواند.

بياد آوردم آمارى را كه مدتى پيش مطبوعات ايران در مورد مدت زمان كتابخوانى درج كرده بودند، در آن روزنامه نوشته شده بود  هر ايرانى در سال فقط چند دقيقه مطالعه مى كند.

اصلا قابل مقايسه نيست يك فرد سوئدى هر هفته يك كتاب ميخواند و يك فرد ساكن ايران چند دقيقه در سال. از مسئول كتابخانه در اين مورد نظرش را پرسيدم مى گفت ما سوئدى ها فرهنگ كتابخوانى داريم.

اما بنظر ما اين فرهنگ كتابخوانى زمينه هايى سياسى و اجتماعى دارد  و ربطى به سوئدى بودن ندارد.

مهمترين معضل در ايران كه باعث عدم استقبال جامعه از كتاب ميشود وجود رژيم اسلامى است. رژيمى كه با ايجاد فقر و گرسنگى جامعه را به قهقرا برده است و اكثر خانواده ها در فكر سير كردن بچه ها و تامين فورى ترين نيازها هستند، لذا كتاب به امرى لوكس تبديل شده است. از طرف ديگر سانسور شديد مدرنيسم، دانش و انتقاد، سدى در برابر چاپ كتاب در ايران است. بخش اعظم كتابهاى چاپ شده در طى سى ساله اخير كتابهاى مذهبى، اخلاقى و سطحى بوده است در كنار اينها وجود بيش از ده ميليون نفر بى سواد در جامعه كه حتى نمى توانند اسم خود را بنويسند را نيز بايد اضافه كرد. كودكانى كه جايى براى زندگى ندارند، كودكان خيابانى، كودكانى كه بايد تمام روز كار كنند  و والدينى كه آخر شب با تنى خسته و شرمنده با دستى خالى به خانه بر ميگردند، كتاب و كتابخوانى را به امرى لوكس و دست نيافتى تبديل كرده است.

بايد چنان شرايطى در جامعه ايران ايجاد شود كه همه كودكان و كل جامعه بتوانند بدون سانسور و بدون اينكه مشكل مالى داشته باشند بسادگى به هر كتابى كه مايلند دسترسى يابند.

اين امر البته با سرنگونى رژيم اسلامى و ايجاد جامعه اى كه مبنايش انسان دوستى و فرهنگ اش كودكان مقدمند است، ميسر مى باشد.